Wat is angst?

Angst is een gevoel van beklemming, vrees, onveiligheid of onzekerheid. De emotie wordt veroorzaakt door een waargenomen of beleefde bedreiging, die meestal leidt tot een vermijding of ontwijking daarvan.

Dit gevoel heeft wel degelijk een doel: het is een overlevingsinstinct, waarbij je gevaar herkent en daarop reageert. Angst is dus aangeboren.

Bij een nakend gevaar zorgt angst ervoor dat het 'alarmcentrum' (amygdala) van je brein reageert. Dit centrum stuurt signalen naar de rest van je lichaam. Je hartslag verhoogt (om sneller te kunnen reageren), je pupillen worden groter (om beter te kunnen zien wat er gebeurt), je lichaam is in een staat van paraatheid voor je je daarvan bewust bent. De amygdala heeft een (evolutionair) geheugen, vandaar de angst voor spinnen.

Het is ook mogelijk dat je voortdurend op je hoede bent voor gevaar. Hierbij is niet alleen het 'alarmcentrum' van je brein actief, maar ook bewustere elementen (cortex). De twee zijn in interactie met elkaar, waarbij de cortex probeert om de angstrespons onder controle te houden zodat je nog rationeel kan blijven handelen.

Als je in contact komt met gevaar, zorgt angst voor de zogenaamde 'fight, flight or freeze'-reactie. Dit wil zeggen dat je lichaam je zal voorbereiden om ofwel te vechten, te vluchten, ofwel stokstijf te blijven staan.

Fight, flight or freeze

De eerste reactie heet 'fight'. Deze reactie zal je aanzetten tot vechten, bijvoorbeeld als je overvallen wordt en je kan niet weg.

De tweede reactie is 'flight'. Als het gevaar te groot wordt, zal je lichaam aangeven dat je zal moeten vluchten, bijvoorbeeld als er plots een beer voor je staat. De kans dat je dat gevecht wint is zeer klein.

De derde mogelijke reactie heet 'freeze'. In sommige gevallen zal angst ervoor zorgen dat je als aan de grond genageld blijft staan.

Deze drie reacties kunnen ook voorkomen bij partnergeweld. Sommigen vechten terug, anderen proberen te vluchten en nog anderen bevriezen. Het is zelfs mogelijk dat er een soort van dissociatie optreedt, waarbij je geest zich loskoppelt van je lichaam (gebeurt vaak bij seksueel geweld) en je op de een of andere manier verdringt wat er gebeurt. Deze angst komt later vaak terug in de vorm van posttraumatische stress.

Angst als deel van partnergeweld

In Belgiƫ worden per jaar 1 op de 7 vrouwen en 1 op de 10 mannen slachtoffer van partnergeweld. 30% van de vrouwen wereldwijd wordt in haar leven slachtoffer van partnergeweld. Over mannen zijn er nog geen internationale cijfers.

Voorvallen van partnergeweld gaan gepaard met ernstige angstgevoelens. Elk slachtoffer spreekt over angst als het belangrijkste gevoel tijdens het geweld en juist daarna.

Geweld door je partner ervaar je net als een andere vorm van geweld of bedreiging: je lichaam reageert, je hartslag versnelt, adrenaline wordt door je lijf gejaagd, de angst neemt alles over... De paniek moet echter worden onderdrukt, want het brein moet snel denken om een oplossing of uitweg te bedenken uit het voorval.

Alhoewel partnergeweld veel meer 'routine' wordt dan bijvoorbeeld geweld door een vreemde op straat, beschrijven slachtoffers het geweld elke keer als een shock. Slachtoffers van partnergeweld ontwikkelen vaak bijzondere vaardigheden om het geweld te voorkomen en ermee om te gaan, maar aan geweld word je niet gewoon. De angst en het trauma blijven voortduren en worden zelfs steeds ernstiger zolang het geweld aanhoudt.

Daarnaast krijg je door samen te leven met een gewelddadige partner ook angst die op lange termijn wordt opgebouwd en heel wat negatieve gevolgen heeft op het vlak van je gezondheid en welbevinden.

Partner weg Partner anders Altijd bang Hulp zoeken Verhalen Van je partner Om iets fout te zeggen Bindingsangst bang
Partner weg Partner anders Altijd bang Hulp zoeken Verhalen Van je partner Om iets fout te zeggen Bindingsangst bang


met de steun van: